Í tuttugu og fimm vistum: Lýsing á vistum í Þingeyjar- og Eyjafjarðarsýslu 1848-1885

Úr Alþýðublaðinu 22. tbl. 3. árgangur 1936:
http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=63763&pageId=1067019&lang=is&q=Þórarin%20Magnússon

Guðrún Björnsdóttir, sem lesið hefir fyrir ævisögu sína, er þáttur er birtur úr hér á eftir, er fædd á Hrauni í Grenjaðarstaðasókn í Þingeyjarsýslu 29. apríl 1832. Er saga hennar skrásett vestur í Ameríku árið 1916, er Guðrún var 84 ára gömul, og birt í tímaritinu Syrpu 1916: 3. og 4. hefti og 1917: 1. hefti. Fer hér á eftir það, er hún segir um vistir síar, og gefur það góðar hugmyndir um hrakningsvistir vinnuhjúa á síðastliðinni öld og kjör þau, er þeim voru búin.

Tuttugasta og þriðja vist

Fór ég nú nauðug að Halldórsstöðum í Laxárdal eftir þriggja ára dvöl á Kaldbak. Ekki hræddist ég Þórarin Magnússon sem húsbónda, og féll mér vel við þau hjón. Viðurgemingur var góður og nærtgætni við hjúin, að því leyti, sem hægt var, en vinnan var hörð, einkum við að hreinsa engjarnar fram við Laxá, því þær þöktust af grjóti og sandi meira og minna á hverjum vetri, enda
flýðu mörg hjú frá Halldórsstöðum vegna engjahreinsunarinnar. Reitings heyskapur var líka í flóum uppi í Skarðinu, en verst var þó að raka smákann á bökkunum við ána, sem spratt þar eftir að sandurinn og grjótið hafði verið tekið. Í þessari vist varð ég veik og þurfti að leita til læknis, sem sagði mér að veikindin væru af of harðri vinnu, svo eftir þriggja ára veru á Halldórsstöðum varð ég fegin að losna þaðan.

Draumur Sigríðar Þórarinsdóttur um son sinn Þórarinn Magnússon

Úr minnisbókum William Francis Pálssonar eða Þórs Pálssonar (eftir Sveini Þórarinssyni föðurbróður þeirra):

... Þá var það eitt sinn skömmu áður en Sigríður fæddi sitt fyrsta barn, að hana dreymdi að hún væri stödd út á hlaði, sér hún þá koma bjarndýrshún ofan af heiðinni, stefna heim að bænum, fer hún þá inn í baðstofu og í rúm sitt, kemur þá bjarndýrshúnninn á eftir henni inn í baðstofuna og sest þar og horfir á hana. Við það vaknar hún. Nokkru síðar fæðir hún frumburð sinn Þórarinn. Réð hún draum sinn svo að húnninn væri fylgja barnsins, sem væri að heimsækja hana, var síðan talið að húnn fylgdi Þórarni. Það var almenn trú á þeim dögum, og allt fram um síðustu aldamót, að eitthvað fylgdi öllum mönnum, annaðhvort svipur einhvers framliðins manns eða dýrs. Þóttist fólk oft verða vart fylgjunnar, fyrir komu þeirra er hún átti að fylgja, einkum í svefni.

Þórarinn Magnússon

Málverk Arngríms Gíslasonar af heimilisfólki á Halldórsstöðum - Þórarinn Magnússon og Guðrún Jónsdóttir

Arngrímur Gíslason málaði málverk af þeim hjónum, foreldrum Magnúsar Þórarinssonar, föður Kolfinnu og Bergþóru Magnúsdætra.

Úr minnisbókum Þórs eða William Francis Pálssona um Þórarinn Magnússon og Guðrúnu Jónsdóttur:

Þórarinn Magnússon á Halldórsstöðum var fæddur 13. okt. 1819 á Presthvammi þar sem foreldrar hans þá bjuggu. Ólst hann upp hjá þeim til tvítugsaldurs, fór þá frá Halldórsst. að Grenjaðarstað , til séra Jóns Jónssonar, sem þá var þar prestur, sem mikið fékkst við lækningar, eins og fleiri prestar gerðu á þeim tímum, vegna þess að fáir lærðir læknar voru í landinu. Hann var í miklu áliti sem læknir, hafði læknisleyfi frá yfirvöldunum.
Gerðist Þórarinn meðalasveinn hans (getur prestur þess í kirkjubókinni við innkomna í sókninni). Það starf hefir að líkindum verið að nokkru leyti fólgið í að safna jurtum og gera þær hæfar til læknislyfja. Þórarinn var í 4 ár á Grenjaðarstað, lagði hann nokkuð stund á nám, t.d. í skrift, reikningi og dönsku, því síðar keypti hann danskar fræðibækur sem hann las.
Ári síðar en hann kom í Grenjaðarstað kom þangað Guðrún Jónsdóttir frá [Hóli?, Hofi?] í Sæmundarhlíð í Skagafirði. Hún var frændkona séra Jóns: systurdóttirdóttir hans. Hafði hún komið að vestan að beiðni frú Hildar sem þá var orðin kona verslunarstjórans í Húsavík: Jakobs Þórarinssonar Jóhnsens. En svo mikið óyndi var í Guðrúnu þar á sjáfarbakkanum að séra Jón tók hana heim til sín að Grenjaðarstað, en lét aftur stúlku frá sér til Hildar dóttur sinnar. Á Grenjaðarstað kynntust þau Guðrún og Þórarinn, og voru þar samtímis þangað til þau giftust: 6. júní 1842. Hann var þá 23 ára en hún 21 árs, svaramenn þeirra voru: faðir hans Magnús Ásmundsson og Þorleifur Bjarnason bóndi í Vík í Sæmundarhlíð , stjúpi Guðrúnar....

Guðrún Jónsdóttir

Þórarinn Magnússon